
Даурская народная сказка.
Лооб татагу үргил
Варда тээлии эриндэ утаачи этээгү хоёол амидаджаасан. Утаачинь нэк үдүр лооб тарьгудаа: - Тарьсан лообминь hигээс hиг, даб дасуун лооб болтагай! – элджи хирбэдж хирбэдж тарьсан элэн. Шиг гуаидсан увэй лооб татагу эрин болсон. Утаачи гашкаа ичээр лообоо татадж үджисэншинь хүдэлгү ч үвэй. Тиигээр этээгү гачирджи ирээр утаачи бэсээриинь татагуии туалаан лообиинь бас хүдэлсэн ч үвэй. Омол үгиниинь гарджи ирээр этэгүэ хуармаасиинь татсан, бас л гачирсан үвэй. Хара ногоиинь гачирджи ирээр омол үгинии хуармаасиинь энкүдж татсан бас чиг үл шадан. Шар кээкээиинь гачирджи ирээр хара ногии сэүлээриинь энкүдж, холбоо долбоо болджи, күчээ нэкдэдж татагуии туалаан бас л үл шадан. Мадан хуаинаасиинь чигаан ачикчаан гачирджи ирээр шара кээкээии сэүлээриинь энкүдж, хауяараа нэк джэргээр күчилбидж татсаншинь этгүн лооб болто гараар ирсэн. – Чиган ачикчаан үчээкэн туалаан иинии үвэй аасан аагаасиинь лооб бас гачирджи үл шадагу аасан, - элджи омол үгиниинь канчээраа хүлсэ шагадж хэлсэн.
Сказка о том, как тянули репку
Давным-давно жили старик да старуха. Когда однажды старик стал сажать репку, он молился и приговаривал: “Пускай репка, которую я сажаю вырастет самой большой и самой сладкой”. Прошло немного времени и настала пора собирать урожай. Старик один пошел в огород и стал тянуть репку, но она не сдвинулась с места. Тогда вышла ему на помощь старуха. Она ухватилась за пояс старика и они вдвоем стали тянуть репку, и тут репка не сдвинулась с места. Вышла из дому внучка. Она ухватилась за подол одежды своей бабушки, тянут-потянут, но вытянуть репку не могут. Пришла на помощь черная собачка. Она схватила зубами подол одежды внучки, все вместе тянут репку, но вытянуть не могут. Подошла желтая кошка. Она ухватилась зубами за хвост черной собачки, тянут все сообща, никак вытянуть репку не могут. Самой последней пришла белая мышка. Она ухватилась за хвост желтой кошки и все вместе с силой стали тянуть репку и в конце концов вытянули огромную репку. Внучка стариков, вытирая рукавом пот с лица, говорила: “Хотя белая мышка и мала, но если бы она не пришла на помощь, репка не поддалась бы и мы ее не сумели бы вытащить”.
(Б.Х.Тодаева “Дагурский язык”. М. 1986 г. Стр. 99-100)
Если переложить на халхасском то выглядит так:
Лууван татах үлгэр
Урд дээр цагт өвгөн эмгэн хоёр амьдарч байсан. Өвгөн нь нэг өдөр лууван тарихдаа: - Тарьсан лууван минь ихээс их, амттайгаас амттай лууван болтугай! – гэж шившиж шившиж тарьсан гэлээ. Нэг ч их удсангүй лууван татах цаг болсон. Өвгөн ганцаар эчээд луувангаа татаж үзсэн чинь хөдлөх ч үгүй. Тэгээд эмгэнээ авчирж ирээд, өвгөний бүсээр нь татахын тул, лууван нь бас хөдөлсөн ч үгүй. Омбол охин нь гарч ирээд эмгэний хормойноос нь татсан, бас л гарч ирсэн үгүй. Хар нохой нь гарч ирээд омбол охины хормойноос нь үмхэж татсан бас чиг үл чадна. Шар муур нь гарч ирээд хар нохойн сүүлээр нь үмхэж, холбоо долбоо болж, хүчээ нэгдэж татахын тул, бас үл чадна. Хамгийн хойноос нь цагаан хулгана гарч ирээд шар муурын сүүлээр нь үмхэж, хуугаараа нэг зэргээр хүч элбэж татсан чинь өтөг лууван булт гараад ирсэн. – Цагаан хулганы өчүүхэн тул түүний үгүй асан аваас нь лууван бас гарч ирж үл чадах асан, - гэж омбол охин нь ханцуйгаараа хөлсөө шахаж хэлсэн.
Вот сижу и задумываю кто у кого позаимствовал то? Выходит, дауры отстреливаясь уходя с нынешней Забайкалья, еще и успевали записать у русских казаков их народную сказку!?
songool |
Юрэнхы |
20 Feb 2010 |
Отзывов: 7 »