Орон бvхэны монголчууд нэгэдэгтvн!
В начале 20-го века, монгольские народы проживали в основном в составе двух империи Российской и Цинской маньчжурской. В обоих империях часть монголов состояла в военной сословии. В России донские, терские и уральские калмыки и селенгинские буряты были казаками, а в маньчжурской Цинской империи чахары и баргуты были 8 знаменными войсками.
Сальские казаки-калмыки. Начало 20 в.
Моего дальнего родича называли Иваном при рождении еще в царской России. Родившись в семье бурятского казака получить такое имя было нередкостью. В дореволюционной России среди казачества буряты были на третьем месте по численности, после русских и украинцев. Иван наш естественно назывался Ванькой, по-нашему Баанки, так как в бурятском языке начальный В отсутствует. Но потом после революции, переселившись в Монголию дядя Ваня стал гражданином единственного монгольского государства в мире, как и мой дед. Записали его имя Тэрбишийн Баанк, так как в халха-монгольском так же начальный звук В напрочь отсутствовал. Вот и он из Ивана превратился в Банк. ))))
(Искусствовед доктор С.Бадрал в своем музее “Наследие Чингисхана” Улан-Батор. 2010 г. © songool)
В семнадцатом веке монголы были достаточно грамотными людьми. Об этом свидетельствует следующий интересный документ опубликованный в сборнике документов по-истории Бурятии в 1960 году. (more…)
Таяа
Шинжааны Алтай уулнаа монголчуудын үр сад амьдарч буй. Тэдний тухай хээрийн шинжилгээ хийх гэж Өвөрмонголын их сургуулийн доктор, профессор Таяа нөхөр хэдэн удаа очиж байжээ. Өвөлийн улиралд цас мөс ихтэй Алтай уул зөвхөн морин чаргаар л аялах боломжтой ба зарим газар нь хоёр метр гаруй илүү цас хурсан байдгаар зөвхөн азарга л унах, хөллөх хэрэгтэй байдаг аж. Тэгээд ч цасны нуралт олон, онц хүйтэн, зам халтиргаатай болохоор аюул адал гарах боломж ч арвин байдаг юм байна. Энд Таяа гуайн өгүүллийг нийтэллээ.
Агуулгын товч
Тус өгүүлэлд, Шинжааны Алтай уулны Хөх мончог ястаны түүх дурсамж буюу адилшилын улирал хувьсалыг ярихаар дамжиж, ямар нэгэн үндэстний өөрийнхөө угсаа гарлын тухай цээжлэл, тайлбарлал жич тэдний адилшил нь үл хувирах мөнхийн сэдэв бус, харин цаг үеийн хувирал, улс төрийн нөлөөлөл жич ашиг тусын хэрэгцээ зэргээс болж хувиран өөрчлөгддөг магадгүй гэдгийг ярихын зэрэгцээ “уламжлалт адилшил” хийгээд “зохиомол адилшил”-ыг ялган салгаж үзэх чухалтай гэдгийг чухалчлав.
Зангилаа үг.
Хөх мончог ястан, ирэл гарал, түүх дурсамж, адилшил.
У них очень сильное влияние оказали тибетцы, некоторые из них ассимилировались с тибетцами и разговаривают на тибетском. Но все остальное у них монгольское, самосознание, обычаи и даже юрта. Но тут мы встретили цайдамских, те последние которые отчаянно сопротивляются ассимиляции. Было очень приятно услышать мелодичную речь ойратских хошоутов. (more…)
(Недавно в Джидинском районе установили памятник Доржи Банзарову)
Вот тут оросын хар лам Вениамин пишет о нем. Оказывается он был первым и в этом деле. (more…)
Ононы хамнигад эртэны монгол хэлэтэй монгол угсаатан.
Энэ гоёхон дууг чагнаад үзээрэй! hакалнагүй сакална, цокална.
Дэлхэйн дайдаар тархан суусан буряад монголшуудай ээлжээтэ Алтаргана нааданай хүреэндэ Улаанбаатар хотондо зохёон байгуулсан уласхоорондын эрдэм шэнжэлгээны ехэ хуралда ерсэн холын айлшан дүтын хабаадалсагшангуудта Улаанбаатар хотондо байха гоё сайхан газараар оруулаа. Хэды удаан блогоо шэнэчэлээгүй баадаа энэ бэшэлгые бэшэжэ оруулнам.
Минии таанартаа сонирхуулаха гэсэн энэ гэр-музей вол Улаанбаатарынхинай сайн мэдэхэ 4-дүгээр дэлгүүрын зүүн талада бии. Уралиг судалааша, уран барималша С.Бадрал авгайн олон жэлсоо суглуулан бии болгосон үнэтэй ехэ үзэмэрнүүдтэй түүхэ, соёлын үнэтэ дурасхалнуудые эндэ хаража үзэжэ тайлбарилуулжа абаад ехэл баяртай хүхюүтэй гарааб.
Алтн ясна келтрхә, алг махна тасрха буруд газрин(республика Кыргызстан) хальмг -өөлд ах дүүнрин ик гуньгта, хуучна дун. Хальмгин Бадма Меняев гидг күнә 2009 она зун кесн видеобичлг.
Шаглр шаглр модондо
Шаазhа шову чоглрна
Шаазhа алг нюднесә
Нюлмусинь юүндә асхарна?
Аавтәhан бәәхадан
Арта торhн өмсләви
Аавиhаса салхадан
Алдрсн деесн боллави
Ээжитәган бәәхадан
Эртә торhн өмсләви
Ээжигәсн салхадан
Элдрсн деесн боллави
Шаглар шаглар модонд
Шаазгай шувуу цугларна
Шаазгай алаг нүднээс
Нулимс нь юундаа асгарна?
Аавтайгаа байхдаа
Артай торгон өмслөө би
Ааваасаа салахдаа
Алдарсан дээсэн боллоо би
Ижийтэйгээ байхдаа
Эртэй торгон өмслөө би
Ижийгээсээ салахдаа
Элдэрсэн дээсэн боллоо би
Богд хааны цэргүүд - 1912 он
Энэ сайн эрс бол та бидний баатар өвгөд шүү дээ.
Шэрүүн шэрүүн харсатайнууд…